URZĄD
KOMITETU INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ
SEKRETARZ
KOMITETU INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ
SEKRETARZ STANU
Mikołaj Dowgielewicz
Min-MD/1574/09/DP/MN
Warszawa, dnia29czerwca 2009 r.
Pan Zbigniew Rynasiewicz
Przewodniczący Komisji Infrastruktury
Sejm RP
Opinia o zgodności z prawem Unii Europejskiej sprawozdania Komisji
Infrastruktury o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo budowlane
oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami (druk nr 1853) , wyrażona na podstawie art. 9
pkt. 3 w związku z art. 2 ust l pkt. 2 i ust. 2 pkt. 2a ustawy z dnia 8
sierpnia 1996 r. o Komitecie Integracji Europejskiej (Dz. U, Nr 106, póz. 494,
z późn. zm.) oraz art. 42 ust. 4 w zw. z art. 54 ust. l Regulaminu Sejmu z dnia
30 lipca 1992 r. (M. P. z 2002 r.. Nr 23, póz. 398) przez Sekretarza Komitetu Integracji
Europejskiej Mikołaja Dowgielewicza
Szanowny Panie Przewodniczący,
W związku z przedłożonym Sprawozdaniem Komis/i Infrastruktury (pismo znak INF-0150-198-09 - z dnia 25 czerwca br.), pozwalam sobie wyrazić następującą opinię:
I. Projektowana ustawa ma na celu zapewnienie transpozycji dyrektywy 2002/91/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (dalej „dyrektywa”) do polskiego porządku prawnego. Termin transpozycji tej dyrektywy do porządków krajowych państw członkowskich UE został określony w art. 15 dyrektywy na dzień 4 stycznia 2006 r. Rzeczpospolita Polska (dalej „RP") nie wywiązała się ze swojego zobowiązania w zakreślonym terminie, w związku z czym Komisja Wspólnot Europejskich (dalej „Komisja WE") wszczęła przeciwko Polsce, zgodnie z art. 226 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postępowanie o naruszenie prawa wspólnotowego (naruszenie nr 2008/2314).
II. Jednym z zarzutów przedstawionych przez Komisję WE w zarzutach formalnych przekazanych Polsce był brak transpozycji art. 10 dyrektywy, dotyczącego niezależności ekspertów. Zgodnie z tym przepisem, państwa członkowskie zostały zobowiązane do zapewnienia, aby „certyfikacja budynków, opracowanie towarzyszących zaleceń oraz kontrola kotłów i systemów klimatyzacji były wykonywane sposób niezależny przez wykwalifikowanych i/lub akredytowanych ekspertów, niezależnie od tego, czy działają oni jako samodzielni fachowcy, czy też są zatrudnieni w publicznych lub prywatnych jednostkach".
III. Przedłożenie rządowe, które zostało ocenione przeze mnie jako zgodne z prawem UE, zawierało propozycję dodania do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (dalej „Prawo budowlane") art. 5 ust. 3, którego celem było zapewnienie transpozycji art. 10 dyrektywy w polskim porządku prawnego. Przepis ten wprowadzał wymóg niezależności ekspertów, eliminując możliwość „bycia sędzią we własnej sprawie", poprzez zasadę, iż osoba sporządzająca świadectwo charakterystyki energetycznej budynku, lokalu mieszkalnego lub części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno – użytkową nie mogłaby być jednocześnie:
1) uczestnikiem procesu budowlanego lub
2) wykonawcą robót budowlanych lub,
3) właścicielem i zarządcą tego budynku, lokalu mieszkalnego lub części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno-użytkową, lub
4) właścicielem spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, lub
5) być związana umowami cywilnoprawnymi z ww. osobami.
Poprzez usunięcie zaproponowanego w przedłożeniu rządowym przepisu art. 52 ust. 3 dyrektywy, standard niezależności ekspertów nie zostanie zapewniony w polskim porządku prawnym, tym samym powodując niezgodność projektowanej ustawy z art. 10 dyrektywy.
IV. Wykreślenie projektowanego art. 52 ust. 3 wiąże się również ze zmianą zawartego w przedłożeniu rządowym art. 51 ust l pkt. 4 (wykreślenie słów „lub naruszenia zakazów, o których mowa w art. 52 ust. 3”) . Również tą zmianę należy uznać za niezgodną z art. 10 dyrektywy.
V. Za niezgodną z art. 10 dyrektywy należy również uznać zmianę zaproponowanego w przedłożeniu rządowym, nowego brzmienia art. 5 ust. 8 pkt. 4 Prawa budowlanego. Poprzez wykreślenie słów „do projektowania", zawężających możliwość sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej do osób, które m.in. „posiadają uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności architektonicznej, konstrukcyjno-budowianej lub instalacyjnej [...]", rozszerzony zostałby katalog osób uprawnionych do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej. Byłoby to sprzeczne z postanowieniem art. 50 dyrektywy, który zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia, „aby certyfikacja budynków [...] była wykonywana [...] przez wykwalifikowanych i/lub akredytowanych ekspertów".
VI. Za niezgodną z art. 8 lit. b oraz art. 10 dyrektywy należy uznać zmianę art. 52 ust. l pkt. 2. Przepis ten w wersji zawartej w przedłożeniu rządowym zobowiązywał osoby sporządzające świadectwa charakterystyki energetycznej do „systematycznego podnoszenia swoich kwalifikacji, mając na uwadze rozwój wiedzy technicznej oraz zmiany w przepisach". Poprzez wykreślenie słów nakazu „systematycznego podnoszenia kwalifikacji" obecne brzmienie przepisu nie zapewnia odpowiedniej transpozycji ww. przepisów dyrektywy.
VII. Podsumowując pkt. II-VI niniejszej opinii, odnoszące się do zgodności projektu ustawy zawartego w sprawozdaniu Komisji Infrastruktury z art. 10 dyrektywy muszę zwrócić uwagę, że Rząd RP w odpowiedzi na zarzuty formalne przekazanej Komisji WE w ramach prowadzonego przeciwko Polsce postępowania poinformował Komisję, iż w procedowanym projekcie ustawy znajdzie się przepis mający na celu zapewnienie transpozycji art. 10 dyrektywy do polskiego porządku prawnego, W przypadku przyjęcia ustawy w brzmieniu zaproponowanym w sprawozdaniu Komisji Infrastruktury można spodziewać się kontynuacji przez Komisję WE prowadzonego przeciwko RP postępowania i skierowania skargi do Trybunału Sprawiedliwości WE.
VIII. Negatywnie należy również odnieść się do zmiany słowa „udostępnia" zawartego w projektowanej nowelizacji art. 5 ust. 4 pkt. 3 Prawa budowlanego na „okazuje". Zmiana taka skutkowała będzie niezgodnością przepisu z art. 7 dyrektywy, który zobowiązuje państwa członkowskie, „aby przy wnoszeniu, sprzedaży, lub wynajmie budynków świadectwo charakterystyki energetycznej było udostępniane właścicielowi lub przez właściciela przyszłemu kupującemu lub najemcy, niezależnie od sytuacji, jaka mogłaby mieć miejsce". Termin „udostępnia" jest terminem oczywiście szerszym zakresowe od terminu „okazuje". W przypadku „okazania" nie ma chociażby możliwości zrobienia kopii świadectwa energetycznego, czy też sprawdzenia jego prawdziwości, co umożliwia „udostępnienie" tego świadectwa.
IX. Ponadto, jako niewłaściwe uznać należy usunięcie zaproponowanej w przedłożeniu rządowym nowelizacji art. 63 ust. 3 pkt. 2 Prawa budowlanego. Zmiana ta miała na celu uszczegółowienie przypadków, w jakich przeprowadzenie remontu lub przebudowy budynku, w wyniku których ulegnie poprawie charakterystyka energetyczna budynku, będzie skutkowało obowiązkiem wykonania oceny charakterystyki energetycznej i świadectwa charakterystyki energetycznej budynku. Obecne brzmienie tego przepisu nakłada taki obowiązek w każdym przypadku remontu lub przebudowy. Zaproponowana w przedłożeniu rządowym zmiana dostosowywała art. 63 ust. 3 pkt. 2 Prawa budowlanego do postanowień art. 6 dyrektywy i jej motywu 13, który zobowiązuje do poprawy charakterystyki energetycznej jedynie tych spośród istniejących budynków, w których dokonywana Jest „ważniejsza renowacja". Przez „ważniejszą renowację" motyw 13 preambuły dyrektywy każe rozumieć generalnie taką renowację istniejącego budynku, której koszt przewyższa 25% jego wartości. Pozostawianie art. 63 ust. 3 pkt. 2 Prawa budowlanego w niezmienionej formie będzie wiązało się z niczym nieuzasadnionym wykroczeniem ponad wynikające dla RP z dyrektywy zobowiązania oraz dużymi kosztami dla społeczeństwa.
X. Wreszcie za niewłaściwe uznać
należy usunięcie zaproponowanej w przedłożeniu rządowym nowelizacji art. 93 pkt. 8 Prawa budowlanego. Miała ona na celu
stworzenie możliwości nałożenia
kary nie tylko na właścicieli lub zarządzających obiektami budowlanymi
(jak obecnie), ale również właścicieli
lub zarządzających obiektami budowlanymi, w których znajdują się instalacje ogrzewcze z kotłami o
efektywnej nominalnej wydajności
powyżej 20 kW użytkowanymi co
najmniej 15 lat. Brak kar dla właścicieli lub zarządzających
budynkami, w których znajdują
się stosowne kotły, w przypadku
nie przeprowadzenia kontroli, o
której mowa w zmienianym art. 62 ust, l b Prawa budowlanego, stanowiłoby naruszenie art. 8 lit. a) dyrektywy,
który zobowiązuje państwa członkowskie do ustanowienia niezbędnych środków celem wprowadzenia „di a instalacji grzewczych z kotłami o efektywnej nominalnej wydajności powyżej 20 kW, starszych niż 15 lat [...] Jednorazowej
kontroli całej instalacji grzewczej".
W konkluzji pozwalam sobie stwierdzić, że sprawozdanie Komisji Infrastruktury o rządowym
projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo
budowlane oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami (druk nr 1853) jest sprzeczne z prawem
Unii Europejskiej w zakresie wskazanym w niniejszej opinii.
Z poważaniem
Piotr Semfin
Do wiadomości:
Pan Maciej Jankowski
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Infrastruktury